دکتر رضا منصوری منصوری فصلنامه  ی اخبار پژوهشگاه بنیادی شماره ی پیاپی 43 ، زمستان 1385 این مقاله را نوشت :

توضیح مدیر وبلاگ: در زمان نوشتن  این مقاله، قطر آینه در رده ی دومتری بود، اما در زمان حاضر (1394) آینه ی تلسکوپ ملی 3/4 متر قطر و در کلاس تلسکوپ های سه متری تعریف و تراش و ساخته شده و در اسفند 93 وارد کشور شد.

از زمان خواجه نصیرالدین طوسی و تأسیس رصدخانه ی مراغه تا کنون، ایران رصدخانه ی ملی و درخور به خود ندیده است. بیش از سیصد سال از ساخت دوربین گالیله می گذرد، بیش از یکصد سال از ساخت تلسکوپ های بزرگ شکستی و رصدخانه های مدرن در اروپا می گذرد، بیش از بیست سال از شروع پروژه های تلسکوپ های فضایی و تلسکوپ های غول پیکر زمینی می گذرد، پروژه ی استقرار تلسکوپی بزرگ روی سطح ماه بررسی می شود، و ایران هنوز تلسکوپی درخور، ورصدخانه ای ملی قابل توجه منجمان دنیا و کاربرانی در سطح عالی نجوم ندارد.

40 سال است که منجمان و فیزیک دانان ایران موضوع ایجاد رصدخانه ای ملی را مطرح کرده اند. ولی تازه در اواخر سال 1385 پروژه ی رصدخانه ی ملی، که در سال 1383 به تصویب هیأت دولت رسیده بود، به پژوهشگاه دانش های بنیادی ابلاغ شد. گرچه هنوز هیچ اعتباری به حساب پژوهشگاه واریز نشده است اما به نظر می رسد همه ی عوامل دولتی مصمم هستند که کمک کنند این پروژه به سرانجام برسد.

اکنون شورای راهبری رصدخانه در پژوهشگاه منصوب شده است و چند جلسه هم برگزار کرده است. پژوهشگاه با تأسیس پژوهشکده ی نجوم و اخترفیزیک نه تنها مصمم است پروژه ی رصدخانه ی ملی را با همکاری همه ی متخصصان داخلی و خارجی به بهترین وجه به ثمر برساند، بلکه هم چنین می خواهد، همانند تجربه های دیگر پژوهشگاه، کاربرانی مستعد را جذب کند و در حد توان بپروراند. عقب ماندگی تجهیزاتی نجوم در ایران به هیچ وجه متناسب با رشد علم در ایران و ادعاهای فرهنگی در جمهوری اسلامی نیست. به همین دلیل همه باید بکوشیم که در نتیجه ی به انجام رساندن این پروژه ، ایران نقشی جدی در علم نجوم جهانی ایفا کند. ایفای این نقش ممکن نیست مگر با داشتن تلسکوپی با کاربری ویژه.

تلسکوپ رصدخانه ی ملی ایران قرار است تلسکوپی اپتیکی در رده ی 2 متری باشد. این نوع تلسکوپ ها اکنون جزو تلسکوپ های کوچک به حساب می آیند. بنابراین اگر قرار باشد چنین تلسکوپی نقشی ارزنده در نجوم جهانی ایفا کند باید کاربری ویژه داشته باشد که خوشبختانه شورای راهبری آن را تأیید کرده کرده است. این تلسکوپ زیر نظر شورای راهبری و یک شورای بین المللی طراحی می شود و قطعات آن جداگانه به شرکت های داخلی یا خارجی سفارش داده خواهد شد. بنابراین ما برای اولین بار در کشور دست به طراحی تلسکوپی 2 متری خواهیم زد، که البته در این کار از تجربه ها و مشورت های بین المللی استفاده خواهد شد. هم اکنون بنابر نمودار مدیریتی طرح رصدخانه، مهندس پروژه برای طراحی تلسکوپ تعیین شده است که با همکاری دانشکده ی نجوم دانشگاه لوند (سوئد) طراحی تلسکوپ ملی را، که اختصارا INO-2m نامیده می شود، به زودی شروع خواهد کرد.

در کنار تلسکوپ، آشکارسازها نیز همانند خود تلسکوپ طراحی و ساخته می شوند، و حین این کار نه تنها از متخصصان و شرکت های داخلی استفاده خواهد شد، بلکه نیروهای ارزنده ای نیز تربیت خواهند شد.

برای طراحی تلسکوپ و آشکارسازها باید اهداف علمی این تلسکوپ ویژه تعیین شود. این کار از اواخر سال 1385 شروع شده است و انتظار می رود قبل از شروع پاییز به صورت نهایی درآید. طراحی تلسکوپ که قبل از این تاریخ شروع می شود، با دانستن اهداف علمی تکمیل خواهد شد.

یکی از ویژگی های نجوم جدید حجم عظیم داده هایی است که تولید می شود. ثبت و انتقال داده های نجومی تبدیل به یک فناوری پیچیده ی رایانه ای شده است. به این ترتیب، مدیریت داده های رصدخانه ی ملی یکی از چالش های این پروژه است که مطالعات به منظور آمادگی برای این نوع مدیریت شروع شده است.

در زیر سیاهه ای از رویدادهای مهم چند دهه ی گذشته که منجر به این پروژه شده است آمده است. این پروژه هم اکنون در ساختمان آینه در باغ لارک پژوهشگاه مستقر است.

1354  بیان ضرورت احداث رصدخانه ی ملی ایران در کنفرانس فیزیک ایران.

1376  طرح احداث رصدخانه ی ملی ایران به عنوان یکی از اولویت های پژوهشی کشور مطرح شد.

1380  شروع طرح مکان یابی رصدخانه ی ملی ایران به عنوان طرح پژوهشی در مرکز تحصیلات تکمیلی در علوم پایه ی زنجان. در این مرحله نقاط مناسب با بررسی وضعیت جوی و زمین شناسی برای مطالعات وضعیت دید انتخاب شدند.

بهمن 1381  تشکیل کمیته ی تخصصی رصدخانه ی ملی ایران.

اردیبهشت 1382  انتخاب چهار نقطه ی مناسب برای مطالعه ی وضعیت دید در استان های خراسان جنوبی، کرمان، قم، و اصفهان (کاشان) و انتخاب دکتر نصیری به عنوان مدیر کار گروه مکان یابی.

خرداد 1382  طراحی، ساخت، و امتحان ابزار خاص بررسی وضعیت دید  DIMM توسط دکتر نصیری و همکاران.

تیر 1382  انتخاب و آموزش 20 نفر کارشناس از بین 80 نفر داوطلب برای استقرار شبانه روزی در سایت های چهارگانه ی انتخاب شده به مدت پنج سال.

مرداد 1382  توصیه به همکاری دانشگاه ها و استان داری های استان های چهارگانه با گروه مکان یابی در خلال برگزاری نشست معاونان پژوهشی دانشگاه های کشور در کردستان.

شهریور 1382  تدوین سند ملی طرح احداث رصدخانه ی ملی ایران. در این سند طول زمان اجرا پنج سال و بودجه ی مورد نیاز یکصد و پنجاه میلیارد ریال برآورد شد.

مهر 1382  ایجاد رشته ی نجوم رصدی در مقطع کارشناسی ارشد و پذیرش دانشجو در دانشگاه های فردوسی مشهد و مرکز تحصیلات تکمیلی در علوم پایه ی زنجان برای تربیت نیروی متخصص لازم در رصدخانه.

آبان 1382  تجهیز کار گروه مکان یابی با چهار دستگاه  DIMM و امکانات اولیه و تلاش برای جذب امکانات لازم دیگر از طریق مشارکت نهادهای محلی.

بهمن 1382  برگزاری نشست بین المللی با شرکت استادان خارجی و داخلی برای انتخاب تلسکوپ رصدخانه ی ملی در مرکز تحصیلات تکمیلی در علوم پایه ی زنجان. در پایان این نشست فشرده ی دو روزه، تلسکوپ رصدخانه ی ملی، یک تلسکوپ رده ی دو متری با کاربری خاص اعلام شد.

اسفند 1382  تأیید طرح رصدخانه ی ملی ایران در هیأت دولت و اختصاص ردیف بودجه ی مستقل در برنامه ی بودجه ی سال 1384 و اختصاص بودجه ی لازم در سال 1383 از ردیف هزینه های پیش بینی نشده.

فروردین 1383  تشکیل شورای راهبری طرح رصدخانه ی ملی ایران و کمیته های چهارگانه ی آموزش، مکان یابی، علمی، و فنی و تعیین اعضای آن ها از بین منجمان حرفه ای کشور.

اردیبهشت 1383  برگزاری مسابقه ی طراحی نشان رصدخانه ی ملی در بین منجمان آماتور کشور به منظور تعیین نشان و جلب نظر و همکاری گروه های منجم جوان.

تیر 1383  انتخاب دو دانشجو از بین دانشجویان دوره ی نجوم رصدی برای اعزام به رصدخانه های مشابه با طرح در خارج از کشور از طریق برگزاری آزمون و مصاحبه.

شهریور 1383  تصویب پژوهشکده ی مستقل رصدخانه ی ملی در شورای گسترش وزارت علوم، تحقیقات و فناوری.

مهر 1383  بازدید از سه سازنده ی تلسکوپ حرفه ای در اروپا و امکاناتشان.

آبان 1383  موافقت معاونت دانشجویی در مورد اعزام و بورسیه کردن پنج دانشجوی دکتری برای تأمین نیروی انسانی مورد نیاز.

اسفند 1383  عقد قرارداد با مشاور ایرانی برای تنظیم دفترچه ی مشخصات فنی تلسکوپ اصلی رصدخانه.

نیمه ی دوم سال 1383 تا پایان سال 1384 _ تلاش برای دریافت بودجه ی مصوبه و عدم تحقق آن.

مهر 1384  بازدید از دانشگاه لوند در سوئد و مذاکره برای همکاری گروه طراحی تلسکوپ این دانشگاه با طرحرصدخانه ی ملی.

خرداد 1385  حذف سایت های استان های کرمان و خراسان جنوبی به علت شرایط نا مناسب رصدی و دید از فهرست مکان های مورد مطالعه ی کمیته ی مکان یابی و پایان کار در این دو منطقه.

آذر 1385  الحاق پژوهشکده ی رصدخانه ی ملی به پژوهشگاه دانش های بنیادی.

دی 1385  شروع به کار مجدد شورای راهبری رصدخانه ی ملی.

بهمن 1385  تأیید تلسکوپ رصدخانه به عنوان تلسکوپ ویژه و تصویب نمودار مدیریتی طرح رصدخانه ی ملی ایران.