کتاب "مصداق‌های سندرم دوره نقل"، حاشیه بر معماری علم

به تازگی دکتر رضا منصوری کتابی با قالب PDF منتشر کرده اند که در آن کتاب بسیاری از گفتگوها، نوشته ها و سرمقاله های ماهنامه ی نجوم که بعضی از آن ها نیز در این تارنوشت پست شده،  آمده اند (که تعدادی از آن ها مشروح تر و کامل تر از آن چه در منبع اصلی یا در این تارنوشت آمده اند، می باشد). دکتر منصوری این کتاب را در تارنمای ماهنامه ی نجوم قرار داده اند. برای دریافت این کتاب بر تصویر کتاب کلیک کنید.   

بی گمان خواندن این کتاب بسی سودمند و نیکوست. از من می شنوید خواندن آن را از دست ندهید.

 

 

 

پژوهش ها باید کاربردی باشد؟

دکتر رضا منصوری مقاله ی زیر را در فصلنامه ی اخبار پژوهشگاه بنیادی(شماره ی 59 ، زمستان 1389) نوشت :

کشور ما نیاز به پژوهش دارد، نیاز به پژوهش کاربردی و نیز نیاز به پژوهش توسعه ای. ما نیاز داریم بدانیم این مفهوم پژوهش، که به نظر می رسد قدرت خارق العاده ای به بشر و به کشورهای نوظهور داده است، چیست؟ آیا پژوهش کاری است که پژوهشگران می کنند، آن گونه که در ابتدای انقلاب در اسناد شورای انقلاب فرهنگی ثبت شده است؟ آیا بخش اداری کشورِ ما ...

ادامه نوشته

پژوهشگاه و بیست سال آینده اش : کاسب علم یا موتور تولید علم

دکتر رضا منصوری به مناسبت بیستمین سال تأسیس پژوهشگاه دانش های بنیادی ، مقاله ای را با عنوان "پژوهشگاه و بیست سال آینده اش : کاسب علم یا موتور تولید علم" در فصلنامه ی اخبار پژوهشگاه بنیادی (شماره ی پیاپی 55 ، زمستان 1388) نوشتند که به نقل از آن منبع در این جا می آید :

آینده نگری در فرهنگ ما سابقه ای نداشته است. قرار بوده است "غم فردا" نخوریم، جز در مورد آن چه به عافیت طلبی مذهی ما بر می گردد. اما، دنیای پیچیده ی کنونی مجبورمان کرده است، یا خواهد کرد، که به جمع آینده نگران بپیوندیم.

ادامه نوشته

فرهنگ علم در ایران و تحول آن در سی سال اول انقلاب اسلامی

دکتر رضا منصوری این مقاله را در فصلنامه ی اخبار پژوهشگاه بنیادی (شماره ی 52 ، بهار 1388) نوشت :

فرهنگ را به معنی دانش و معرفت همگانی شده در جامعه می گیرم، دانشی که در رفتار افراد جامعه منعکس می شود. این تعریف شاید به راحتی سنجش پذیر نباشد، اما به من امکان می دهد با ابهام کم نکته هایم را در مورد رویدادهای علمی ایران پس از انقلاب اسلامی بیان کنم. بنابراین منظورم از فرهنگ علم ...

ادامه نوشته

آیا وقت آن است که سیاست ما حمایت از برنامه‌های تحقیقاتی باشد؟

دکتر رضا منصوری در فصلنامه ی اخبار پژوهشگاه بنیادی (شماره ی 50 و 51 ، پاییز و زمستان 1387) نوشت :

بیست سال از تأسیس پژوهشگاه دانش های بنیادی می گذرد. وقت مناسبی است تا تأملی بشود در سیاست های پژوهشی نانوشته ی این موسسه که خواستار درخشش علوم بنیادی است. این تأمل را می خواهم منحصر کنم به علوم فیزیکی در این پژوهشگاه. پس از 17 سال تجربه ی پژوهشکده ی فیزیک ، در دو یا چند سال اخیر پژوهشکده ی علوم نانو، ذرات و شتابگرها، و نیز نجوم و اختر فیزیک به جمع ...

ادامه نوشته

آیا میتوان آینده ی علم در ایران را پیش بینی کرد؟

دکتر رضا منصوری مقاله ی زیر را در فصلنامه ی اخبار پژوهشگاه بنیادی (شماره ی 48 ، بهار1387) نوشت:

علم را به معنی نوین آن، آنگونه که در دنیای پیچیده ی صنعتی درک می شود، می گیرم. می توان گفت هم اکنون در ایران چه چیز مرتبط با علم داریم وچه نداریم؛ و شاید هم بتوان مرحله ای از تکامل علم را در ایران، به عنوان مرحله ای از یک پدیده ی اجتماعی، تشخیص داد. ولی در هر صورت، ممکن نیست...

ادامه نوشته

رصدخانه ی ملی ایران: نتایج نا منظور و نقشه ی راه

دکتررضا منصوری در فصلنامه ی اخبار پژوهشگاه دانش های بنیادی (شماره ی پیاپی 49، تابستان 1387) پیرامون رصدخانه ی ملی ایران  نوشت:

چاپ کتیبه ی سردر دفتر رصدخانه ی ملی ایران بر روی جلد این شماره ی اخبار بهانه ای به من داد تا در این یادداشت  به نکته ای بپردازم. زمانی که در معاونت پژوهشی وزارت عتف سند راهبردی طرح رصدخانه ی ملی ایران را تهیه می کردیم کمتر کسی تصور می کرد، یا انتظار داشت، ما به سمت تلسکوپی...

ادامه نوشته

رصدخانه ی ملی ایران : از رویا تا واقعیت؟

دکتر رضا منصوری منصوری فصلنامه  ی اخبار پژوهشگاه بنیادی شماره ی پیاپی 43 ، زمستان 1385 این مقاله را نوشت :

از زمان خواجه نصیرالدین طوسی و تأسیس رصدخانه ی مراغه تا کنون، ایران رصدخانه ی ملی و درخور به خود ندیده است. بیش از سیصد سال از ساخت دوربین گالیله می گذرد، بیش از یکصد سال از ساخت تلسکوپ های بزرگ شکستی و رصدخانه های مدرن در اروپا می گذرد، بیش از بیست سال از شروع ...

ادامه نوشته

رشد تعداد مقالات به معنی رشد علمی نیست.

خبرگزاری علم وفرهنگ سینا (سینا پرس) با دکتر رضامنصوری پیرامون رشد علمی مقالات جامعه ی دانشگاهی گفتگویی انجام داد و گزارشی از این گفتگو را در خبرنامه ی خود (سال اول، شماره ی 9، آبان 1393) منتشر کرد:

استاد فیزیک دانشگاه صنعتی شریف گفت: ما نزدیک به 60 هزار هیات علمی در دانشگاه ها داریم. به طور طبیعی انتظار می رود که به طور میانگین هر هیات علمی، یک مقاله ی پژوهشی درسال که نتیجه ی کارهای اوست، منتشر کند. بنابراین انتظار طبیعی از کشوری با این جمعیت دانشگاهی این است که دست کم 60 هزار مقاله در سال داشته باشد. بنابراین هنوز از انتظاری که از جامعه ی علمی می رود بسیار عقب هستیم...

ادامه نوشته

سالی پرتناقض و عبرت انگیز !

شریه ی بهار در سال نامه ی 1388 بخشی را با عنوان"سالی که بر اهل اندیشه گذشت" در صفحات خود گنجاند که نظر چند تن از اندیشمندان از جمله دکتر رضا منصوری را پیرامون سال 1388 جویا شدو دکتر منصوری در پاسخ نوشتند :

سال پرتناقض و عبرت انگیزی بود. از یک طرف سال شروع قطعی طرح های کلان تحقیقاتی در کشور بود، در حالی که از شروع مطرح کردن لزوم این طرح ها...

ادامه نوشته

دکتر رضا منصوری : عزم ملی برای توسعه علم در ایران وجود ندارد

خانم اعظم طیرانی از روزنامه ی قدس در سال 1390 گفتگویی با آقای دکتر رضا منصوری پیرامون توسعه ی علمی ایران انجام  داده اند که متن آن گفتگو روی وبگاه روزنامه ی قدس در تاریخ 25 دی ماه 1390 روی وبگاه روزنامه ی قدس منتشر شد:

آقای دکتر! به نظر شمامهمترین موانع توسعه علمی ایران کدامند؟
این مسأله در20 سال گذشته حداقل طی سه نوبت در«شورای پژوهشهای علمی ایران» (که دوره سوم آن از سال 1369 آغاز شد و در سال 1380 پایان یافت) در «شورای عطف» و گاهی هم در "فرهنگستان علوم" مطرح شده است. وقتی به این سابقه نگاه کنیم، متوجه خواهیم شد ...

ادامه نوشته

دکتر منصوری در سال 1388 اظهار امیدواری کرد : 5 سال تا چشم‌گشودن رصدخانه ملي ايران

آقای امیر بامه از روزنامه ی جام جم در سال 1388، گفت و گویی با دکتررضا منصوری پیرامون رصدخانه ی ملّی ایران انجام می دهد و متن گفتگو را در 17 آذر 1388 منتشر می کند.در آن گفتگو دکتر منصوری اظهار امیدواری می کند که تا پنج سال دیگر (یعنی سال 1393) تلسکوپ ملّی اولین نورگیری را انجام دهد :

توضیح مدیر وبلاگ : اکنون که مرداد 1394 است ، خبر این که در اسفند 93 آینه ی تلسکوپ وارد ایران شد و سورنا ستاری، معاون دانش وفناوری رییس جمهور، از قلّه ی گرگش نیز بازدید کرد. اما طرح رصد خانه ی ملّی در حال حاضر با مشکلاتی روبرو است و دکتر منصوری در پاسخ به پرسش اخیر من پیرامون آینده ی طرح رصدخانه ی ملّی وحمایت دولت از این طرح گفت : "در مورد رصدخانه کمی امیدوار ترم. اما امسال نه شاید سال آینده حمایت جدی شروع بشود.

اهداف علمی‌ساخت رصدخانه چیست؟

ابتدا باید بگویم، برای ما مهم این است که تلسکوپ رصدخانه ملی ایران یک تلسکوپ کاملاً مدرن با فناوری‌های جدید باشد و هنگامی‌که تا 5 سال آینده اولین نور را می‌گیرد، باید بتواند در ...

ادامه نوشته

مفهوم علم نوین، علم سنتی و موانع توسعه در ایران

سخنرانی دکتر رضا منصوری در مرکز الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت  در روز 9 دی ماه 1391 :

"مفهوم علم نوین، علم سنتی و موانع توسعه در ایران"

قبل از این‌که صحبتم را شروع کنم، خاطره‌ای از دوران گذشته‌ي خودم مي‌گويم. اهميت اين خاطره از اين جهت است كه با موضوع بحث امروز مرتبط است. سال 1340بود. دبیرستان بودم. به پدر‌بزرگم که مجتهد محل بود گفتم می‌خواهم به حوزه بروم. شروع كرده بودم به مطالعۀ كتابهاي...

ادامه نوشته

۹۹ درصد علم دنیا رایگان دراختیار ماست: با آنچه کرد‌ه‌ایم؟

نوشته ای از دکتر رضا منصوری در سال 1389در پی اظهارات وزیر صنایع در دولت دهم :

اخیرا گزاره های جالبی از آقای محرابیان، وزیر صنایع، نقل شده است که خیلی ها را به فکر فرو برده است؛ هر یک به فکری :

    - "چاپ مقالات در مجلات بین المللی فروش رایگان علم است ... که به صاحبان قدرت منتهی...

ادامه نوشته

سی سال برای بلوغ اجتماعی کافی نیست؟

دکتر رضا منصوری، در سرمقاله ی ماهنامه ی نجوم (شماره ی 231، مهر1392) نوشت :

هنگامی که انقلاب نیروهای اجتماعی را رها کرد بسیاری به راه افتادند؛ به راه سازندگی، به راه تفکر در چگونگی رفع عقب ماندگی ها، به راه تولید فکر وکالا؛ طبیعی بود عده ای هم به اشتباه خیال کنند می توانند بی علم تولید علم کنند و بی هنر تولید فن و فناوری؛ آن ها که دهه ی اول انقلاب را هوشیارانه تجربه کرده اند...

ادامه نوشته

حاجی بابا اصفهانی و منجمان آماتور

دکتر رضا منصوری در سرمقاله ی ماهنامه ی نجوم (شماره ی 229، مرداد 1392) نوشت :

شنیده بودم سرگذشت حاجی بابای اصفهانی را باید خواند؛ هر ایرانی که به خودش و ایران علاقه مند است باید آن را بخواند تا خودش و ایران وایرانی را بهتر بشناسد. این اواخر ترجمه ی یازده فصل از این کتاب که کار حسن خان اعتمادالسلطنه است

ادامه نوشته

کیهان شناسی : سی سال پیش و سی سال بعد

دکتررضامنصوری در سرمقاله ی ماهنامه ی نجوم (شماره ی 227، اردیبهشت و خرداد 92) نوشت :

سی سال پیش، پس از انقلاب فرهنگی، هنگامی که در درس نسبیت عام به تازگی مدل های کیهان شناسی را تدریس می کردم، سوالی از سی سال بعد و وضعیت کیهان شناسی در ایران مطرح نبود؛ به مانند کسی بودم که راهی را می رفت که...

ادامه نوشته

بحثی در علم مدرن و نسبت علم و توسعه

دکتر رضا منصوری، در پاییز 1393، در اندیشگاه هزاره ی سوم، یک سخن رانی با عنوان "بحثی در علم مدرن و نسبت علم و توسعه" ارایه کردند. وبگاه "جامعه ی ایرانی" در روز 22 بهمن 1393، متن این  سخن رانی دکتر منصوری را روی وبگاه خود قرار داد که به نقل از منبع در ادامه می آید، اسلایدهای این سخنرانی نیز در وبگاه دکتر رضا منصوری در دسترس است:

به نام خدا
هیچ تعریفی از توسعه، بدون علم ممکن نیست، توسعه فقط با علم امکان پذیر است. من بحثم را با این مسأله شروع می کنم که توسعه یافتگی چیست؟ ما نگاه می کنیم به کشور خودمان که

ادامه نوشته

درباره دکتر حسابی، بزرگنمایی شده است.

آقای هومان دوراندیش از سایت تحلیلی خبری "عصر ایران" با دکتر رضا منصوری ، پیرامون اغراق ها و بزرگنمایی های سالیان اخیر در مورد شادروان استاد محمود حسابی  ، گفت و گویی انجام دادند که متن این گفتگو در وبگاه "عصر ایران" در تاریخ  21 آبان 1391، منتشر شد. این گفت و گو به نقل از این منبع در زیر می آید :

ظاهراً شما معتقدید درباره مقام علمی دکتر حسابی در جامعه ایران، غلو شده است. کمی درباره جایگاه علمی دکتر حسابی در ایران و جهان توضیح می فرمایید؟
متاسفانه واژه غلو درباره دکتر حسابی، خیلی کم است. آنچه در جامعه ما رخ داده، خیلی بیش از غلو است. مثلاً در کتب درسی آموزش و پرورش، دکتر حسابی را در حد نیوتن و اینشتین...

ادامه نوشته

فیزیکدان جنجالی : بررسی افکار و رویکردهای استیفن هاوکینگ

آقای هومان دوراندیش از سایت تحلیلی خبری "عصر ایران"، در پی اظهارات استقن هاوکینگ ، گفت وگویی با دکتر رضا منصوری، کیهان شناس و استاد فیزیک دانشگاه شریف انجام دادند که در تاریخ  22 دی ماه 1390 روی وبگاه "عصر ایران" قرار گرفت:

ابتدا کمی دربارۀ جایگاه علمی هاوکینگ در فیزیک نظری و کیهان‌شناسی توضیح بفرمایید. بعضی‌ها هاوکینگ را یک شومن و برخی نیز او را دانشمندی بزرگ می‌دانند. شما چه نظری دربارۀ هاوکینگ دارید؟
هاوکینگ کسی است که در نسبیت عام و کیهان‌شناسی کارهای بنیادی خوبی انجام داده است.
در دهۀ 1960 قضایای تکینگی در کیهان را مطرح کرد که قضایای هاوکینگ – پنروز هم نامیده می‌شود.

ادامه نوشته

علوم انسانی و جهانی شدن

پایگاه اطلاع رسانی حوزه در تاریخ 21 اردیبهشت 1389، متن سخن رانی دکتر رضا منصوری با عنوان"علوم انسانی و جهانی شدن " را به نقل از مجله ی "اندیشه ی صادق (شماره ی 8 و 9) روی وبگاه خود منتشر کرد:

یکی از مشکلاتی که من بارها در نوشته های خود طرح کرده ام مساله علوم انسانی، پیچیدگیها و مشکلات آن در ارتباط با جهانی شدن و در ارتباط با خروج از انزوای کشور ماست. اجازه دهید تعبیری...

ادامه نوشته

نقش متفاوت روزنامه نگاران علمی در جامعه در حال گذار ایران

خبرگزاری دانشجویان ایران ( ایسنا) گزارشی از سخنان دکتر رضا منصوری در کارگاه "علم در رسانه" را در روز شنبه، 8 تیر 1392، روی وبگاه خود منشر کرد که به نقل از آن منبع در ادامه می آید :

دکتر رضا منصوری - استاد فیزیک دانشگاه صنعتی شریف - در بخشی از این جلسه درباره نقش رسانه در توسعه در جامعه‌ای مانند ایران که در مرحله گذار از سنت به مدرنیته قرارداد، گفت: نگاه رسانه‌ها به علم باید برگرفته از وضعیت جامعه باشد. رسانه باید...

ادامه نوشته

سایه ی سیاست بر سر یک حق قانونی

دکتر رضا منصوری، در روزنامه ی ایران ( شماره ی 5721)، روز سه شنبه 28 مرداد 1393، نوشت :

استیضاح حق نمایندگان مجلس است. وزارت علوم نیز نباید نگران این استیضاح باشد چراکه این استیضاح فرصتی را برای دکتر فرجی دانا فراهم کرده است تا از عملکرد یکساله خود دفاع کرده و ناگفتهها را بیان کند. اما در هر حال نتیجه استیضاح هرچه که باشد جای تأسف ...

ادامه نوشته

چه کسانی نگران پرونده بورسیه ها هستند؟

دکتر رضا منصوری در روزنامه ی ایران (شماره ی 5776)، روز شنبه 3 آبان 1393، نوشت:


تأکید رئیس جمهوری در بررسی بورسیه‌های غیرقانونی و حمایت از وزارت علوم و کسانی که مسأله بورسیه‌های غیر قانونی را پیگیری می‌کنند طبیعی است و وظیفه رئیس جمهوری است که از موضع وزارت علوم دفاع کند. از یک‌سو بحث تخلف ...

ادامه نوشته

هیچ وقت دیر نیست اما همیشه دیر است

آقای سلیمان فرهادیان در اواخر سال 1388 با دکتر منصوری گفتگویی  درباره ی چشم اندازهای توسعه ی علمی وفنی ایران انجام می دهد که متن آن گفتگو در نشریه ی بهار ( سالنامه ی 1388)منتشر شد و اکنون از آن منبع در اینجا نقل می شود (باز توجه شود این گفتگو در سال اول فعالیت دولت دهم انجام شده است) :

امروزه درباره ی دستاوردهای علمی وفنی ایران بسیار می گویند. در ابتدا می خواهم نظر شمارا در مورد این پیشرفت ها ی علمی بدانم و آیا همان قدر که در مورد آن گفته می شود، اهمیت دارد یا صرفا بزرگنمایی است؟

من از این جا شروع می کنم که دستاوردهای علمی وفناوری هرکشوری را با دو دید متفاوت می توان دید، یک دید، دید سیاسی است. در این رویکردسیاستمدار ...

ادامه نوشته

رقابت سرعت و دقت

دکتر رضا منصوری در روزنامه ی شرق (شماره ی 2337) روز سه شنبه ، 9 تیر 1394، نوشت:

روزنامه‌نگاری مسابقه نیست
رقابت سرعت و دقت
 

١- هراز‌گاهی برخی از افراد مدعی کشف و اختراع‌‌های علمی جدید و جالبی می‌شوند که در حقیقت دستاورد علمی نیست بلکه در حوزه شبه‌علم قرار دارد. برخی از این اخبار با اقبال عامه مردم مواجه می‌شود و جالب آنکه گاه با بزرگ‌نمایی‌های غیرمنطقی رسانه‌ها نیز همراه است. البته انتشار چنین اخباری،

ادامه نوشته

مؤلفه‌های اقتدار ملی

دکتر رضا منصوری در روزنامه ی شرق (شماره 2323 ) ،دوشنبه 25خرداد 1394، نوشت :

خوب به اطرافمان نگاه کنیم: افغانستان و پاکستان چند دهه است با جنگ و افراطی‌گری دست و پنجه نرم می‌کنند؛ پاکستان، عراق، سوریه، یمن و فلسطین نیز کمابیش در آتش جنگ می‌سوزند و ما میانه آنها در اقتداری نسبی و آرامش پس از انقلاب، جنگ و تحریم به‌سر می‌بریم.

ادامه نوشته

فرصتی مغتنم پس از هزار سال

دکتر رضا منصوری درباره سال جهانی نور در روزنامه ی شرق (شماره ی شماره 2273 ) ، يکشنبه 23 فروردين 1394، نوشت :
 
فرصتی مغتنم پس از هزار سال
 

١ سال جهانی نور چندین‌مناسبت دارد. یکی از مناسبت‌های بسیار مهم آن، هزاره تالیف کتاب المناظر توسط «ابن‌هیثم» است. این کتاب سرآغاز نورشناسی یا اپتیک مدرن است. «ابن‌هیثم» یکی از دانشمندانی ...

ادامه نوشته

همه این بحث‌وجدل‌ها برسر ٣/٥ درصد است.

روزنامه ی شرق در گفتگو با دکتر رضا منصوری ، 29 اسفند 1393 (سال نامه ی 1393)

در باره ی بررسی مشکلات تامین و خرج‌کرد بودجه پژوهشی دانشگاه‌ها :

به‌نظر شما با کم‌شدن درآمدهای دولت در نتیجه کاهش قیمت نفت، آیا ممکن است بودجه پژوهشی دانشگاه‌ها هم کم ‌شود؟
بله، می‌توان حدس‌زد که دولت در این وضعیت دشوار اقتصادی، بودجه‌های پژوهشی را کم ‌کند؛ هرچند که نمی‌توان این رفتار را -که به‌لحاظ پژوهشی غیرمنطقی است-تایید کرد. بنابراین باید این پرسش را دوبخش کنیم. اول اینکه دولت چگونه فکر می‌کند و احتمالا چه اتفاقی روی می‌دهد؟

ادامه نوشته

"مذاکرات" و درک جدید از اولویت‌های علم و فناوری

دکتر رضا منصوری در روزنامه ی شرق (شماره 2181 ) روز یکشنبه 16 آذر 1393، نوشت :
 
هیچ رویداد مهمی در دنیای نوین نیست که روی سیاست‌های علم و فناوری تاثیر نگذارد یا از آن تاثیر نپذیرد. صدای خردشدن دیوار بی‌اعتمادی میان ایران و جهان صنعتی که در این مذاکرات شنیده شد، یکی از این رویدادهای مهم جهانی و تاریخی ...
ادامه نوشته